کد خبر: 294880

تنگه هرمز به زرادخانه اقتصادی تبدیل شد/ ایران در تراز قدرت‌های جهانی قرار گرفت

دکتر سید سعیدرضا عاملی، رئیس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران، در مراسم اختتامیه نشستی تخصصی در دانشکده مطالعات جهان، به تحلیل ابعاد راهبردی تحولات منطقه‌ای و نمایش قدرت دفاعی جمهوری اسلامی ایران پرداخت.

به گزارش بهداشت نیوز دکتر عاملی در بخش نخست سخنان خود با اشاره به آنچه «جنگ رمضان» یا «جنگ سوم» نامید، اظهار داشت: طرف‌های آمریکایی و اسرائیلی با تخریب ۱۴۹ هزار واحد غیرنظامی شامل آپارتمان‌ها، منازل مسکونی، مدارس، دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها، اصول پایه‌ای حقوق بین‌الملل در جنگ را نقض کردند.
وی افزود: بر اساس قواعد بین‌المللی، جنگ تهاجمی ممنوع است و تنها دفاع مشروع مشروعیت دارد؛ در حالی که آغازگر این درگیری‌ها مجوز لازم از کنگره آمریکا برای اقدام نظامی نداشت و از اختیارات مفروض برای شروع جنگ استفاده کرد.
رئیس دانشکده مطالعات جهان با بیان اینکه خسارت بزرگ این جنگ، شهادت رهبر معظم انقلاب، اعضای خانواده و نزدیکان دفتر ایشان در روز اول درگیری بود، گفت: مهاجمان با هدف قرار دادن مدرسه شجره طیبه و ادعای وجود منابع هسته‌ای در آن محل، با عدم وجود شواهد معتبر مواجه شدند.
دکتر عاملی تصریح کرد: محاسبات دشمن بر این فرض استوار بود که با حذف رهبری و ارکان نظامی کشور شامل رئیس ستاد مشترک، دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی و فرماندهان سپاه، می‌توانند ظرف سه روز مسئله ایران را خاتمه دهند و کنترل کشور را به دست بگیرند؛ پیش بینی عملیات زمینی کرده بودند، اما هیچ‌یک از این پیش‌بینی‌ها محقق نشد.
ظهور سه‌گانه قدرت ایران: دفاعی، تنگه هرمز و جهانی
وی با تأکید بر اینکه عملیات نظامی ایران ظرف یک ساعت آغاز شد و پاسخ قاطع جمهوری اسلامی بسیار سریع‌تر از جنگ ۱۲ روزه قبلی بود، خاطرنشان کرد: رهبر شهید انقلاب پیش‌بینی کرده بودند که جنگ منطقه‌ای خواهد بود و کشورهایی که میزبان پایگاه‌های نظامی آمریکا هستند، محل پاسخ خواهند بود.
دکتر عاملی سه لایه قدرت ایران را در این تحولات برشمرد: ایران توانست همزمان با رژیم صهیونیستی، به پایگاه‌های نظامی آمریکا در امارات، بحرین، کویت و قطر و در واقع 12 حوزه نظامی پراکنده در منطقه را بعنوان هدف نظامی تخریب نماید. ظرفیت آسیب‌زایی قدرت دفاعی ایران به حدی بود که طرف مقابل با شوک استراتژیک مواجه شد، علی رغم اینکه در جنگ 12 روزه هم، توان قدرت نظامی و بسیج اجتماعی ایران را تجربه کرده بودند.  
وی افزود: با وجود شکاف بودجه‌ دفاعی ایران و آمریکا، قدرت پهپادی و موشکی ایران با عملیات‌های خیره‌کننده و با مصرف حداقلی مواد منفجره، ظرفیت‌های دفاعی خود را به نمایش گذاشت؛ در حالی که نیروی دریایی، زمینی و هوایی ایران وارد عمل نشدند.
مقایسه بودجه دفاعی: یک درصد در برابر یک تریلیون دلار
دکتر عاملی با استناد به آمارهای بین‌المللی گفت: بودجه دفاعی آمریکا برای سال ۲۰۲۶ حدود ۱.۱ تریلیون دلار است و درخواست ۳۰۰ میلیارد دلار بودجه اضافی نیز مطرح شده است؛ در حالی که بودجه دفاعی ایران حدود نیم تا یک درصد بودجه دفاعی آمریکاست.
تسلیم کشورهای اروپایی و هشدارهای راهبردی
رئیس دانشکده مطالعات جهان با اشاره به پیامدهای دیپلماتیک این تحولات گفت: کشورهای اروپایی یکی پس از دیگری برای جلوگیری از گسترش درگیری، موضع تسلیم اتخاذ کردند؛ چرا که فرماندهان نظامی ایران هشدار داده بودند در صورت تداوم جنگ، از امکانات فرامنطقه‌ای استفاده خواهند کرد که می‌تواند دامنه تهدید را به خاک اروپا و آمریکا نیز گسترش دهد.
وی با اشاره به مقاله‌ای که در این زمینه تدوین کرده، بر اهمیت راهبردی تنگه هرمز به عنوان اهرم فشار ژئوپلیتیک ایران و قدرت زرادخانه اقتصادی ایران تأکید کرد. ایران به عنوان یک قدرت در تراز جهانی ظهور کرد و این واقعیت در معادلات بین‌المللی ثبت شد.
وی با استناد به آمارهای بین‌المللی افزود: روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت از این تنگه عبور می‌کند که معادل تقریبی ۳۴ درصد از ظرفیت جهانی ترانزیت نفت خام است. علاوه بر این، حجم بالایی از منابع گازی منطقه نیز از همین مسیر مبادله می‌شود.
رئیس دانشکده مطالعات جهان با اشاره به گزارش‌های اخیر مخابراتی گفت: نزدیک به ۹۹ درصد از کابل‌های ارتباطی و اینترنتی بخش مهمی از منطقه، از بستر تنگه هرمز عبور می‌کند که این موضوع، حساسیت راهبردی این آبراهه را چندبرابر کرده است.
حقوق حاکمیتی ایران: از آب‌های سرزمینی تا حوزه نظارتی
دکتر عاملی در تشریح مبانی حقوقی حاکمیت ایران بر تنگه هرمز توضیح داد: بر اساس قوانین بین‌الملل دریاها، ۱۲ مایل دریایی به عنوان آب‌های سرزمینی کشور محسوب می‌شود و ۱۲ مایل بعدی نیز حوزه نظارتی جمهوری اسلامی ایران است.
وی تأکید کرد: عملاً تنگه هرمز در حوزه‌ای قرار دارد که ایران حقوق قطعی و انکارناپذیری در آن دارد. کنترل و مهار این آبراهه در چارچوب حقوق بین‌الملل، در اراده نظام دفاعی کشور و دستور مقام معظم رهبری نهفته است و ایران در این مسیر کوتاه نخواهد آمد و شرایط قبل از جنگ با بعد از جنگ تفاوت دارد.
عاملی با رد تفسیرهای ساده‌انگارانه درباره «بستن تنگه» یا «وضع تعرفه گمرکی» خاطرنشان کرد: ایران ادعای اعمال تعرفه یا مالیات یک‌جانبه ندارد، بلکه بر حقوق حاکمیتی خود در مدیریت تنگه و جبران هزینه‌های امنیتی و نظارتی تأکید می‌ورزد. ملاحظات حقوقی پیچیده‌ای وجود دارد که مانع از اقدامات سلیقه‌ای می‌شود، اما این به معنای انفعال نیست.
دکتر عاملی در ادامه به «قدرت مردم» به عنوان سومین رکن قدرت ملی ایران اشاره کرد و گفت: مردم ایران با عظمتی بی‌نظیر و تنوعی کم‌نظیر در میدان حاضر شدند؛ خانواده ها از کودکان چندماهه تا سالمندان، همه اقشار و گروه‌های سنی.
وی با اشاره به ترکیب جمعیتی حاضر در عرصه‌های اجتماعی افزود: اگرچه حضور مردان فعال و پرشور بود، اما اکثریت جمعیت را بانوان تشکیل می‌دادند که این خود پیامی راهبردی دارد.
رئیس دانشکده مطالعات جهان با تحلیل روان‌شناختی تحولات اخیر گفت: محاسبات دشمن درباره همراهی یا عدم همراهی مردم ایران نیز غلط بود. آن دسته از اقشار اجتماعی که پیش از جنگ ممکن بود شعارها یا نقدهایی داشته باشند، در پرتو خون شهیدان و به‌ویژه شهادت رهبر عزیز انقلاب، به صف وحدت پیوستند و مردم مبعوث شدند. امروز ما شاهد اثبات حقانیت نظام هستیم. شهادت رهبر انقلاب، جامعه ایران را بیدار و بسیج کرد.
جنگ ترکیبی: اقتصادی، شناختی، نظامی
دکتر عاملی در جمع‌بندی تحولات راهبردی، به ماهیت «جنگ ترکیبی» علیه ایران اشاره کرد و گفت: جمهوری اسلامی ایران هم‌زمان هدف سه نوع جنگ قرار گرفت: جنگ اقتصادی، جنگ نظامی-شناختی-اقتصادی که ظرفیت و پیچیدگی بسیار بالایی دارد.
فراخوان دانشگاهی: مستندسازی حماسه‌ای که باید ثبت شود
دکتر عاملی در پایان با خطاب قرار دادن جامعه دانشگاهی و پژوهشی کشور گفت: ما به عنوان دانشگاهیان مسئولیت سنگینی در قبال مستندسازی این دوره تاریخی داریم. هزاران صفحه و صدها جلد کتاب باید درباره ابعاد مختلف این تحولات نوشته شود تا درس‌های راهبردی آن برای نسل‌های آینده منتقل گردد.
وی افزود: باز شدن ابعاد مختلف این موضوع، نه تنها یک وظیفه علمی، بلکه یک ضرورت تمدنی است. امیدوارم مراکز پژوهشی و دانشگاهی با جدیت وارد این عرصه شوند.
 

مرتبط ها